Đồng bào thôn Xuân Hà, xã Mỹ Lương, huyện

Yên Lập, Phú Thọ được sử dụng nước sạch.

ND - Năm 2009 là năm bản lề để hoàn thành những mục tiêu của Chương trình quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn (NS và VSMTNT) giai đoạn 2006 - 2010. Mặc dù gặp những khó khăn nhưng với những nỗ lực của các bộ, nghành và địa phương nên việc đưa nước và xây dựng nhà tiêu hợp vệ sinh cho những vùng nông thôn đã đạt kết quả tốt. Năm 2009 đã có thêm hơn hai triệu người dân tiếp cận nguồn nước hợp vệ sinh, trong đó khoảng 40% được dùng nguồn nước đạt tiêu chuẩn do Bộ Y tế quy định.

Thứ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Đào Xuân Học cho viết, năm 2009 đã có 75% số trường học, 77% số trạm y tế, 67% trụ sở UBND xã 45% số chợ ở khu nông thôn đã có công trình cấp nước và nhà tiêu theo thiết kế hợp vệ sinh. Nếu như trong quá trình triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia NS và VSMTNT giai đoạn một (2001 - 2005), hầu hết các địa phương chưa chú trọng và đầu tư cân đối giữa hai mảng cung cấp nước sạch và công trình vệ sinh, thì bước sang giai đoạn hai của chương trình (2006 - 2010), khoảng cách này đã được thu hẹp. Nổi bật nhất trong lĩnh vực vệ sinh môi trường nông thôn là khâu tuyên truyền nâng cao nhận thức, chuyển đổi hành vi vệ sinh cá nhân và công cộng trên khắp các vùng, miền từ đồng bằng đến miền núi, đặc biệt là hai vùng nông nghiệp trọng điểm đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long. Việc tuyên truyền đã tạo nhận thức giữ gìn môi trường sống không chỉ tập trung tại các làng nghề truyền thống, mà còn lan tỏa đến nhiều làng quê thuần nông, từng bước tạo dựng ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường đến từng người dân góp phần xây dựng nông thôn xanh, xạch , đẹp. Các địa phương đã được cân đối nguồn kinh phí đầu tư, hỗ trợ để đẩy mạng các hoạt động vệ sinh môi trường, đồng thời phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội triển khai tốt nguồn vốn vay lãi xuất ưu đãi của Chính phủ để xây dựng các công trình nước sạch và vệ sinh, trong đó hơn 50% là các nhà tiêu hợp vệ sinh ở các hộ gia đình.

 Tuy nhiên, việc triển khai đưa nước hợp vệ sinh đến với những người dân vùng nông thôn, nhất là địa phương thuộc vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số hiện nay vẫn đang gặp khó khăn. Theo Chánh văn phòng thường trực Chương trình NS và VSMTNT Lê Thiếu Sơn, nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là thị trường nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn mặc dù đã hình thành ở một số địa phương nhưng chậm phát triển do chưa có chỉ đạo quyết liệt, sự vào cuộc thật sự của các cấp, nghành, đoàn thể và thành phần kinh tế cũng như sự tham gia của người dân. Năng lực chuyên môn, lực lượng cán bộ bố trí cho việc thực hiện chương trình cũng như sự phối hợp giữa các nghành ở nhiều tỉnh còn nhiều hạn chế và chưa thật sự hiệu quả. Một số địa phương chưa thật sự quan tâm đến mục tiêu về vệ sinh môi trường, cấp nước và nhà tiêu hợp vệ sinh tại các trường học, trạm y tế, chợ, trụ sở UBND xã... Kinh phí đầu tư cho chương trình, bao gồm ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương, viện trợ quốc tế đã được tăng lên hàng năm nhưng vẫn chưa đáp ứng nhu cầu; trong khi đó người dân nông thôn còn nghèo,  sức đóng góp hạn chế. Bên cạnh đó, trong những năm qua khí hậu biến đổi cực đoan, thiên tai, bão lũ, hạn hán xảy ra thường xuyên với mức độ mạnh hơn trên nhiều vùng trong cả nước phá hủy nhiều công trình cấp nước và vệ sinh.

NĂM 2010, Chương trình mục tiêu quốc gia NS và VSMTNT sẽ giúp 83% số dân khu vực nông thôn có nhà tiêu hợp vệ sinh, tăng thêm 5% số hộ có nhà tiêu hợp vệ sinh, đưa tỷ lệ hộ sinh sống ở nông thôn có nhà tiêu hợp vệ sinh lên 64%. Ngoài ra sẽ có 80% số trường học, 82% số trạm y tế, 77% số trụ sở UBND xã, 53% số chợ khu vực nông thôn có công trình cấp nước và nhà tiêu hợp vệ sinh. Để đạt các mục tiêu này, các địa phương cần ưu tiên triển khai xây dựng các công trình tại các khu vực thuộc vùng sâu, vùng xa, vùng ven biển, những khu vực thường xuyên bị hạn hán, lũ lụt thiên tai... Khi phân bổ kinh phí, cần chú trọng tới các vùng có tỷ lệ nghèo cao, nơi mà mật độ bao phủ việc cấp nước và vệ sinh còn thấp, nhiều khó khăn hơn các vùng khác; tiếp tục tăng kinh phí hỗ trợ xây dựng nhà tiêu hộ gia đình. Đối với nguồn vốn đầu tư phát triển, cần ưu tiên bố trí các công trình hoàn thành, chuyển tiếp, nâng cấp, mở rộng và công trình trọng điểm. Bên cạnh đó, các địa phương trong quá trình triển khai thực hiện cần bố trí không hạn chế kinh phí để hoàn thành mục tiêu cấp nước và nhà tiêu hợp vệ sinh cho trường mẫu giáo, trung học cơ sở, các trạm y tế, công trình công cộng... Đồng chí Lê Thiêu Sơn cho rằng, ngoài việc tăng cường công tác chỉ đạo ở các cấp thì cần vận động các hội, đoàn thể ở địa phương cùng tham gia thực hiện chương trình; triển khai thực hiện tốt công tác xã hội hóa trong lĩnh vực cấp nước sạch và vệ sinh nông thôn, huy động các nguồn lực trong xã hội và tạo điều kiện hỗ trợ cho nhân dân thực hiện. Chú trọng về phát triển các hoạt động về vệ sinh từ công tác chỉ đạo cũng như ưu tiên phân bổ nguồn vốn phù hợp; tăng cường công tác quản lý, khai thác các công trình cấp nước sau đầu tư; đẩy mạnh công tác kiểm tra chất lượng công trình và kiểm soát chất lượng nước; đẩy mạnh hơn nữa công tác thông tin, giáo dục, truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng, thực hiện tốt vệ sinh các nhân và vệ sinh môi trường công cộng; đặc biệt chú trọng đến các công tác tuyên truyền phổ biến sâu rộng trên phương diện thông tin đại chúng; phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng chính sách xã hội, đẩy mạnh việc xây dựng công trình cấp nước sạch và vệ sinh môi trường từ nguồn vốn vay ưu đãi của Chính phủ, đồng thời lồng ghép tốt với các nguồn vốn đầu tư khác.

Bài và Ảnh: Hoàng Hùng

(Báo nhân dân)