Đặc biệt là đối với vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn thường xuyên bị thiếu nước trầm trọng vào mùa khô như huyện Mường Lát, Quan Hóa, Quan Sơn, Thường Xuân,... Hiệu quả của chương trình này trong những năm qua đã đóng góp lớn trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống của đồng bào các dân tộc thiểu số nông thôn miền núi.

Bà Hà Thị Minh, ở bản Chiềng, xã Nam Động (Quan Hóa) rất vui khi bản mình có nước về bể tập trung. Bà cho biết: Trước đây bà con bản Chiềng rất khổ vì đi gánh nước xa ở tận suối Khăm, mùa khô thì ít nước, mùa mưa có nước lại đục ngầu, ô nhiễm. Áo trắng chỉ giặt 2 lần là thành màu vàng, tắm rửa xong người và răng cứ xỉn lại, ăn uống thì nước vừa chua vừa tanh, xoong nồi thì đen kịn lại... Bây giờ nước sạch được dẫn về tận bản,  hợp vệ sinh, lại thuận tiện, cả bản đều mừng.

Ông Nguyễn Xuân Trang, Giám đốc Trung tâm Nước sinh hoạt và Vệ sinh môi trường nông thôn (NSH&VSMTNT) tỉnh, chủ đầu tư công trình cho biết: Bản Chiềng, xã Nam Động (Quan Hóa) thuộc xã đặc biệt khó khăn. 100% số dân là đồng bào dân tộc thiểu số (70% dân tộc Thái, 30% dân tộc Mường); thu nhập bình quân 2 triệu đồng/người/năm; tỷ lệ hộ nghèo tới 36%; trình độ dân trí thấp, phong tục tập quán sinh hoạt còn nhiều lạc hậu. Bản lại nằm trên địa hình dốc nên rất khó khăn cho việc xây dựng công trình nước. Tuy nhiên, trong vùng dự án phát triển mạng lưới sông, suối chảy qua khu vực bản Chiềng là nguồn nước suối Khung, có tổng chiều dài khoảng 17 km, bắt nguồn từ dãy núi cao nên nguồn nước tương đối sạch. Công trình được đầu tư gần 1, 5 tỷ đồng từ Chương trình mục tiêu quốc gia nước sạch và VSMTNT (trong đó vốn đóng góp của dân là 10%), do Công ty cổ phần Tư vấn thiết kế và Đầu tư xây dựng Hàm Rồng thi công. Công trình cấp nước tập trung được xây dựng theo công nghệ cấp nước tự chảy, gồm 15 hạng mục:  đập thu nước đầu nguồn suối Khung về bể lọc nước có dung tích lớn, được chảy qua hệ thống đường ống dẫn nước về 13 bể chứa nước tiêu thụ có dung tích 2 m3 nằm rải rác từ đầu bản đến cuối bản và nhiều hạng mục phụ trợ khác kèm theo. Công trình có quy mô lớn, đủ lưu lượng nước cấp cho toàn bộ nhân dân bản Chiềng và các trường học (gần 900 người) sinh hoạt đến năm 2028 với tiêu chuẩn sử dụng 100 lít/người/ngày đêm, chất lượng nước bảo đảm theo quy định hiện hành. Sau hơn 8 tháng xây dựng, hoàn thiện (tháng 6-2009) công trình cấp nước sinh hoạt tập trung của bản đi vào hoạt động, góp phần cải thiện môi trường sống của gần 700 người dân và lớp  mẫu giáo, trường tiểu học của xã.

Từ ngày có nguồn nước sạch, người dân bản Chiềng đã giảm thiểu được các bệnh về tiêu hóa, mắt, da... do nguồn nước ô nhiễm gây ra. Chị Lò Thị Hoa, phấn khởi nói: Từ khi người dân trong xã được sử dụng nước sạch, các bệnh về mắt, đường ruột, phụ khoa... giảm rõ rệt. Em Cao Thị Lý, học sinh Trường Tiểu học xã Nam Động, tâm sự: Có nước sạch chảy về trường, chúng em không phải xuống sông, suối rửa chân tay như trước nữa. Các thầy cô thường nhắc nhở học sinh phải có ý thức bảo vệ công trình nước sạch và thường xuyên làm vệ sinh, thau bể để được dùng nước sạch lâu dài.

Sau khi nghiệm thu đưa vào sử dụng, Trung tâm NSH&VSMTNT tỉnh đã bàn giao toàn bộ công trình cho UBND xã Nam Động quản lý, bảo trì, sử dụng. Bản Chiềng - nơi người dân được thụ hưởng công trình đã thành lập tổ quản lý. Đồng thời, trung tâm tổ chức tập huấn về công tác quản lý, cấp phát tài liệu hướng dẫn về quản lý, bảo trì vận hành cho các thành viên trong ban quản lý của địa phương; xây dựng nội quy, quy chế quản lý, vận hành công trình, bảo đảm cấp nguồn nước hợp vệ sinh cho người dân sử dụng. Trong đó, chú trọng đến yếu tố làm chủ, trách nhiệm của cả cộng đồng chung hưởng lợi từ công trình nước sạch.

Từ thực tế ở bản Chiềng, ông Nguyễn Xuân Trang khẳng định, để phát huy hiệu quả của công trình nước sạch sinh hoạt, bản Chiềng đã biết vận dụng chủ trương Nhà nước và nhân dân cùng làm và phát huy tính làm chủ của mỗi người dân. Điều này cần được nhân rộng. Từ khi triển khai chương trình nước sạch nông thôn trên địa bàn tỉnh, những năm đầu do vừa làm vừa rút kinh nghiệm quản lý bảo quản nên một số công trình đã bị xuống cấp mà nguyên nhân chính là do cộng đồng thiếu trách nhiệm chung tay bảo vệ, giữ gìn. Trung tâm NSH&VSMTNT tỉnh định kỳ 2 năm một lần, cử cán bộ về bảo dưỡng và sửa chữa những hư hỏng nặng, cùng với ý thức bảo vệ của người dân được nâng lên nên hầu hết các công trình nước sạch ở hầu hết các huyện miền núi  vẫn hoạt động tốt, đồng thời trung tâm còn đầu tư xây dựng thêm nhiều công trình mới, nâng số người dân được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh trên địa bàn tỉnh lên 87%, giải quyết tốt nhu cầu nước sinh hoạt của người dân địa phương.

Theo Báo Tuổi trẻ Thanh Hóa.