gây ô nhiễm môi trường. Ảnh Kim Dung

Vĩnh Phúc là tỉnh có 3 vùng( Đồng bằng, Trung du và Miền núi) với tổng diện tích đất tự nhiên hơn 1.230 km2, dân số hơn 1 triệu người, trong đó dân số nông thôn chiếm tỷ lệ gần 80% dân số trong tỉnh. Những năm qua,  cùng với việc đẩy mạnh phát triển kinh tế, xã hội tỉnh ta luôn quan tâm đầu tư cho sự nghiệp bảo vệ môi trường.

Hàng năm,  tỉnh dành ngân sách từ vài chục tỷ đồng( năm 2007 đầu tư hơn 45 tỷ đồng )đến hơn trăm tỷ đồng( năm 2010 hơn 112 tỷ đồng) đầu tư cho sự nghiệp bảo vệ môi trường. Sở Tài nguyên & Môi trường- cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên- môi trường đã tích cực tham mưu cho Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh ban hành một số văn bản chính sách về bảo vệ môi trường trên địa bàn tỉnh; tham mưu với UBND tỉnh có cơ chế hỗ trợ kinh phí cho các hộ gia đình xây dựng và sử dụng hầm Biogas, công trình xử lý nước sinh hoạt quy mô hộ gia đình… nhằm xử lý chất thải chăn nuôi và cấp nước sinh hoạt; xây dựng đề án “Hỗ trợ đầu tư thí điểm làm giảm thiểu ô nhiễm môi trường ở nông thôn tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2009-2010” nhằm hình thành cơ chế chính sách, kiện toàn cán bộ làm chuyên trách về tham mưu quản lý môi trường cấp xã,  trợ xử lý rác thải, xử lý nước thải ở khu vực nông thôn; tham mưu xây dựng chương trình hành động bảo vệ môi trường ở các khu cụm công nghiệp, đô thị và nông thôn trên địa bàn tỉnh; xây dựng đề án bảo vệ môi trường tỉnh giai đoạn 2006-2010 và định hướng đến 2020; xây dựng đề án BVMT các huyện Yên Lạc, Vĩnh Tường, Tam Đảo và thành phố Vĩnh Yên… Đồng thời  phối hợp chặt chẽ với  các cấp, ngành tích cực kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường ở cả 3 cấp tỉnh, huyện, xã. Hoạt động thanh, kiểm tra và giải quyết khiếu nại tố cáo của công dân về lĩnh vực môi trường cũng được Sở Tài nguyên& Môi trường chú trọng thực hiện. Từ 2005 đến nay, Sở phối hợp với cơ quan chức năng giải quyết 52 vụ khiếu nại tố cáo về môi trường; tiến hành thanh tra 269 cơ sở, kiểm tra 46 cơ sở và xử phạt 85 cơ sở vi phạm về môi trường, trong đó tạm đình chỉ  hoạt động 1 cơ sở và đình chỉ xả thải 1 cơ sở vi phạm. Từ 2005 đến nay ngành  đã thẩm định 186  bản đăng ký  đạt tiêu chuẩn môi trường, 18 đề án BVMT của các dự án đầu tư. UBND các huyện thị, thành đã thẩm định và xác nhận 327 bản cam kết bảo vệ môi trường, 12 phương án bảo vệ môi trường và 6 đề án bảo vệ môi trường; đã cấp 188 sổ đăng ký chủ nguồn thải chất thải nguy hại cho các chủ nguồn  thải, cấp 8 giấy phép hành nghề vận chuyển và 2 giấy phép hành nghề xử lý, tiêu hủy chất thải nguy hại; thẩm định và cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện nhập khẩu phế liệu cho 25 đơn vị; đã thu phí  bảo vệ môi trường đối với nước thải và thu được hơn 5.850 triệu đồng. Ngành đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường nhân các sự kiện về môi trường như: Ngày Môi trường thế giới 5/6, Tuần lễ  Quốc gia về Nước sạch và vệ sinh  môi trường, chiến dịch làm cho thế giới sạch hơn, ngày đa dạng sinh học… Phối hợp với các tổ chức đoàn thể trong tỉnh triển khai các hoạt động truyền thông nâng cao nhận thức về BVMT như tổ chức các lớp  tập huấn, các cuộc thi về BVMT…

Tuy nhiên công tác bảo vệ môi trường trên địa bàn tỉnh còn bộc lộ nhiều hạn chế,  nhất là môi trường khu vực  nông thôn đang gây nên những sức ép đối với môi trường. Hầu hết rác thải sinh hoạt và chất thải rắn trong sản xuất tiểu thủ công nghiệp, chế biến nông sản thực phẩm và hoạt động sản xuất  nông nghiệp… không được thu gom, hoặc có thu gom thì cũng chỉ được thực hiện ở khu vực trung tâm xã và chưa có nơi tập kết, xử lý. Phần lớn các xã đồng bằng và một phần các xã trung du được thu gom đưa vào  những vùng đất trũng, hoang hóa không có quy hoạch, không có quy trình xử lý, thậm trí nhiều nơi đổ rác thải dọc hai ven đường giao thông ven kênh, ven đe.. . hoặc xử lý theo hình thức tự đốt hoặc chôn lấp thông thường. Các xã trung du miền núi thì hầu hết các hộ tự chôn lấp trong vườn nhà hoặc đổ ra ven đường. Các bãi rác tự phát này làm mất mỹ quan, đồng thời làm cho ruồi muỗi và các sinh vật gây bệnh sinh sôi, phát triển và có nguy cơ bùng phát các dịch bệnh, ảnh hưởng lớn tới sức khỏe người dân.  Theo số liệu điều tra của ngành chức năng đến nay trên địa bàn tỉnh mới có 89 xã, thị trấn có đội thu gom rác và có 82 xã, thị trấn có hố chôn lấp rác thải tạm thời( tập trung chủ yếu ở các xã đồng bằng và một số xã trung du thuộc huyện Yên Lạc, huyện Vĩnh Tường, huyện Bình Xuyên…). Tuy nhiên các đội thu gom này mới chỉ hoạt động theo quy mô cấp thôn, chưa đủ đảm nhiệm được việc thu gom cho toàn xã. Tỷ lệ rác được thu gom ở những địa bàn có tổ chức thu gom trung bình mới đạt khoảng 40-50%, tần suất thu gom khoảng 4-8 lần/ tháng. Nguồn kinh phí để chi cho bộ phận thu gom rác thải chủ yếu được lấy từ nguồn thu phí vệ sinh các hộ gia định  với mức thu khoảng 1.000- 2.500 đồng/ khẩu/ tháng. Toàn bộ lượng rác thải được thu gom này chưa có biện pháp xử lý đảm bảo hợp vệ sinh( hầu hết chôn lấp và đốt cháy tự nhiên) một số địa phương có thu gom, xong còn đổ rác bừa bãi, không xử lý. Vì vậy rác thải ở khu vực nông thôn đã và đang gây ô nhiễm môi trường nặng nề, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và là nguyên nhân gây bức xúc hiện nay ở nông thôn.

Có nhiều nguyên nhân khiến môi trường nông thôn  ngày càng bị ô nhiễm nặng nề nhưng nguyên nhân chủ yếu là do nhận thức của cộng đồng về bảo vệ môi trường nhìn chung còn hạn chế,  đa số người dân chưa có ý thức tự giác bảo vệ môi trường sống và tài nguyên thiên nhiên, tình trạng vứt rác, xả nước thải bừa bãi ra các khu đất trống và khu công cộng còn sảy ra ở nhiều nơi.  Các cấp ủy Đảng và chính quyền ở cơ sở chưa thực sự quan tâm đúng mức trong việc lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện đối với công tác BVMT. Nhận thức của cấp ủy, chính quyền một số địa phương chưa cao vẫn còn tư tưởng  coi nhẹ lợi ích của bảo vệ môi trường, đặc biệt là cấp huyện và cấp xã. Công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường chưa toàn diện, sinh động, quy mô còn hẹp, chưa có lực lượng chuyên nghiệp nên hiệu quả chưa cao. Lực lượng can bộ thnah tra môi trường còn quá mỏng, công với việc hành lang pháp lý vẫn còn nhiều bất cập nên các hoạt động này  vẫn chưa thực sự chủ động; mức xử phạt quá thấp, chế tài xử phạt chưa đầy đủ nên tinh răn đe chưa cao. Cơ sở hạ tầng thiết yếu về môi trường như bãi chôn lấp rác và xử lý nước thải tập trung chưa được đầu tư xây dựng; nhiều nơi tổ chức thu gom được rác thải nhưng chưa quy hoạch được bãi lưu giữ và xử lý rác…

Bảo vệ môi trường là lĩnh vực phức tạp liên quan đến mọi ngành, mọi cấp các tổ chức và cả cộng đồng. Vì vậy  thời gian tới ngành chức năng cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức và ý thức trách nhiệm về bảo vệ môi trường. Xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ môi trường, hình thành và phát triển các điển hình tiên tiến trong hoạt động bảo vệ môi trường; phát triển các mô hình cộng đồng dân cư tự quản trong hoạt động bảo vệ môi trường. Tăng cường công tác quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường; kiểm tra, đấu tranh phòng chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên thiên nhiên. Thúc đẩy việc đa dạng hóa các nguồn vốn đầu tư cho hoạt động bảo vệ môi trường nhằm huy động sức mạnh toàn xã hội cho sự nghiệp BVMT…

Thúy Hường

(Theo Báo Vĩnh phúc)