nước nhiễm mặn để dùng trong sinh hoạt hằng ngày

Nắng nóng kéo dài cộng với hạn hán khiến nhiều người dân trên địa bàn tỉnh Quảng Bình đang đối mặt với tình trạng thiếu nước sinh hoạt, nhất là hai huyện miền núi và các địa phương ven biển. Do không có mưa nên mực nước ngầm đang hạ thấp, sông cạn khiến một số công trình cấp nước sinh hoạt tập trung phải giảm công suất hay ngừng hoạt động ảnh hưởng đến đời sống nhân dân. Hiện nay, ở nhiều địa phương người dân đã phải đi mua nước sinh hoạt về dùng với giá từ 50.000 đến 120.000 đồng/m3.

Theo Trung tâm Nước sinh hoạt và Vệ sinh môi trường nông thôn Quảng Bình, trong thời gian qua nắng nóng và hạn hán kéo dài trên địa bàn làm nguồn nước ở hầu hết các sông, hồ chứa, đập, khe suối dùng cho sản xuất và sinh hoạt của nhân dân bị cạn kiệt. Hơn nữa, nhiều giếng khoan, giếng đào cấp nước sinh hoạt cho nhân dân ở nhiều vùng không có nước ảnh hưởng lớn đến đời sống nhân dân trong tỉnh. Giám đốc Trung tâm Nước sinh hoạt và Vệ sinh môi trường nông thôn Quảng Bình Nguyễn Văn Được cho biết, qua kiểm tra tình hình thực tế, kết hợp với các báo cáo nhanh của 32 xã trên địa bàn 6 huyện thì có hơn 140 nghìn người dân thiếu nước sinh hoạt nghiêm trọng. Đặc biệt là những xã Quảng Văn, Quảng Hải, Quảng Minh huyện Quảng Trạch chủ yếu sử dụng nước mưa để ăn uống và sinh hoạt hằng ngày, nhưng hơn một tháng nay không có mưa nên người dân phải mua nước ở các thuyền chở từ sông Son về sử dụng với giá từ 40 đến 100 nghìn đồng/m3. Tuy nhiên các chủ thuyền cũng không có nước để bán thường xuyên, người dân các địa phương trên phải mua nước lọc để ăn uống hằng ngày với giá 10.000 đồng/20lít.

Nghiêm trọng hơn là các giếng đào, giếng khoan là nguồn nước chủ yếu dùng trong sinh hoạt hằng ngày của người dân các xã vùng đồng bằng (nơi chưa có các công trình cấp nước tập trung) cũng đang bị cạn kiệt, nhiễm mặn hoặc mực nước ngầm hạ thấp như các xã Thanh Trạch (Bố Trạch), Hàm Ninh, Hiền Ninh (Quảng Ninh). Ngoài ra, các xã Cảnh Hoá, Phù Hoá (Quảng Trạch) do hạn hán kéo dài, nhiều hộ dân phải đi lấy nước ở các vùng khác về sinh hoạt, còn ăn uống thì phải mua nước lọc. Đối với các địa phương thuộc hai huyện miền núi Tuyên Hoá, Minh Hoá nhân dân thường có thói quen sử dụng nước ở khe suối để ăn uống và sinh hoạt nay nhiều khe suối cũng bị khô cạn nên nhiều gia đình phải đi lấy nước ở nơi xa hoặc nước không bảo đảm vệ sinh dùng cho ăn uống và sinh hoạt hằng ngày. Chị Mai Thị Hoa, thôn La Ha xã Quảng Văn huyện Quảng Trạch cho biết, gia đình tôi mua tám m3 nước sinh hoạt của các chủ tàu từ gần hai tháng nay với giá 40.000 đồng/m3, mặc dù chỉ dùng vào ăn uống nhưng hiện giờ đã gần hết, năm người trong gia đình phải sử dụng tiết kiệm. Trong khi đó, nước giếng ở gia đình cũng đang cạn gần đến đáy, nếu tình trạng hạn hạn này còn kéo dài hơn thì chắc mọi người trong nhà phải dùng đến sông bị nhiễm mặn để sinh hoạt. Rời xã Quảng Văn chúng tôi vượt sông đến với bốn thôn Cồn Lâm, Minh Hà, Tân Định và Đông Thành xã Quảng Minh. Đây là một trong những nơi đang phải đối mặt với tình trạng thiếu nước sinh hoạt nghiêm trọng nhất trong vòng vài chục năm qua. Theo trưởng thôn Cồn Lâm Nguyễn Văn Sơn, hiện tại thôn có 92 hộ/415 nhân khẩu, thì hầu hết đang bị thiếu nước sinh hoạt nghiêm trọng, nhân dân phải đi mua nước của các chủ tàu với giá từ 60 đến 120.000/m3, nhưng hiện tại cũng không có để mua. Cô Nguyễn Thị Văn cho biết, “Gia đình tôi mua hai m3 nước, với giá 70 nghìn đồng/m3 gần một tháng nay mặc dù đã sử dụng tiết kiệm lắm nhưng cũng sắp hết. Gia đình tôi đã gọi điện đặt mua nước từ các chủ tàu nhưng mấy ngày nay vẫn chưa mua được. Nếu tình trạng này kéo dài khoảng gần một tuần nữa, không biết gia đình tôi sẽ lấy nước ở đâu để dùng cho nấu ăn”. Không chỉ có gia đình tôi, hiện nay nhiều gia đình trong thôn đã hết nước sinh hoạt hơn một tuần nay mà không mua được đành phải đi xin các gia đình trong xóm để ăn, uống. Thậm chí một số người dân ở xóm Đường Đá do không mua được nước đành phải dùng nước lợ để để nấu cơm, canh, tăm, giặt...rất mất ô nhiễm, ảnh hưởng đến sức khoẻ.

Hạn hán nghiêm trọng không chỉ làm người dân ở nhiều địa phương thiếu nước sinh hoạt mà còn ảnh hưởng nặng nề tới các công trình cấp nước tập trung. Theo thống kê, đến nay hầu hết các công trình cấp nước tập trung trên địa bàn tỉnh đều giảm công suất phục vụ từ 40-60%, do nguồn nước cấp cho công trình bị cạn kiệt, thậm chí có công trình chỉ đạt công suất 10 đến 30% như công trình cấp nước Vĩnh Ninh, Quảng Phú, Xuân Trạch. Đặc biệt có một số công trình đã phải ngừng hoạt động nhiều ngày qua do hết nguồn cấp như công trình cấp nước bản Cẩm Ly và bản Cửa Mẹc xã Ngân Thuỷ huyện Lệ Thuỷ, công trình cấp nước xã Ngư Hoá huyện Tuyên Hoá và công trình cấp nước xã Hồng Hoá thôn Tân Kiều xã Yên Hoá huyện Minh Hoá...Trong đó, Công trình cấp nước sinh hoạt xã Vĩnh Ninh, cấp nước sinh hoạt cho 58 hộ dân với hơn 200 khẩu và năm đơn vị hành chính trên địa bàn xã hiện nay đang phải hoạt động cầm chừng vì nguồn nước cấp bị cạn kiệt. Với hai máy bơm hút nước giếng khoan nhưng hiện nay một máy không thể hoạt động được, còn một máy chỉ hoạt động cầm chừng do nguồn nước ngầm không còn hút. Để có nước phục vụ sinh hoạt người dân địa phương phải dùng nước giếng khoan, giếng đào bị ô nhiễm sử dụng.

Để khắc phục tình trạng hạn hán hiện nay, nhằm có nước phục vụ cho nhân dân ổn định đời sống Trung tâm Nước sinh hoạt và Vệ sinh môi trường nông thôn đang đề nghị tỉnh Quảng Bình và hướng dẫn nhân dân khơi sâu, nạo vét giếng đào hoặc đào, khoan thêm giếng để lấy nước sinh hoạt; kết hợp khoan giếng khoan trong lòng giếng đào hay đào mới các giếng và hố thu nước ven sông, suối, dự trữ nước vào các lu, bể chứa khi có nguồn. Đối với các công trình cấp nước tập trung cần sửa chữa những hư hỏng, khoan thêm giếng khoan cấp nước đầu nguồn; nạo vét khơi thông ngăn thu nước đầu nguồn đối với công trình dẫn nước tự chảy, hệ thống bơm dẫn nước. Bên cạnh đó thực hiện chế độ cấp nước theo giờ hợp lý để phân phối nước sinh hoạt cho từng địa phương. Khẩn trương sửa chữa các công trình cấp nước bị hư hỏng, kiểm tra kỹ máy bơm để vận hành công trình, khắc phục những sự cố rò rỉ tiêu hao nước trên hệ thống đường ống dẫn và các điểm tiêu thụ nước. Đưa nước bằng đường ống dẫn nước tạm thời từ nơi có nguồn nước đến các địa phương bị thiếu nước trầm trọng để nhân dân sử dụng trong ăn uống và sinh hoạt; hỗ trợ kinh phí mua nước cho nhân dân ở các xã khó khăn; chở nước đến nơi hạn hán mà người dân không có nguồn nước hợp vệ sinh tại chỗ để sử dụng; khẩn cấp khảo sát và khoan các giếng khoan khai thác nước ngầm sâu ở những nơi có khả năng tích trữ nước...

Hoàng Hùng.